Engels Klooster Brugge
In het historische hart van Brugge werkte Miss Miyagi, samen met Studio Roma, aan een gesubsidieerde herbestemmingsstudie voor het monumentale Engels Klooster. De uitdaging? Een duurzame toekomstvisie ontwikkelen waarbij de zusters op de site blijven wonen, maar de vele vrijgekomen vierkante meters een nieuwe, maatschappelijke invulling krijgen. Via een grondig ontwerpend onderzoek werkten we drie ruimtelijke en financiële scenario's uit (een minimum-, medium- en maximumscenario). Vandaag zoeken we naar de juiste partners om van dit domein een 'zorgzame woongemeenschap PLUS' te maken, met ruimte voor cultuur, zorg en ontmoeting.
PERIODE 2021 - heden
OPDRACHTGEVER Engels Klooster
PARTNERS Studio Roma
STATUS studie afgerond
DE ROL VAN MISS MIYAGI
Herbestemmingsstudie
Vierhonderd jaar levend erfgoed
Het Engels Klooster aan de Carmersstraat is een absoluut begrip in de Brugse binnenstad. De geschiedenis van deze plek gaat terug tot 1629, toen Engelse zusters (reguliere kanunnikessen van Sint-Augustinus) hier een veilige haven zochten voor hun geloof en onderwijs. Door de eeuwen heen groeide het complex uit tot een indrukwekkend, ommuurd domein van ruim 1,6 hectare. Het klooster is een ware oase van rust, met verborgen parels zoals een eeuwenoude bibliotheek, een uitgestrekte, formele kloostertuin met bijzondere bomen, en een uniek weefsel van gangen en zolders. Het architecturale orgelpunt is de prachtige classicistische koepelkerk uit 1736-1739. Sinds 1982 is de site dan ook terecht beschermd als monument en stadsgezicht.
Tekst loopt verder onder de afbeeldingen
Een zorgzame toekomstvisie (De 'PLUS')
Maar liefst 8.300 vierkante meter aan gebouwoppervlakte onderhouden is vandaag echter een enorme uitdaging. De zusters en de raad van bestuur van vzw Engels Klooster vroegen Miss Miyagi daarom om een langetermijnvisie uit te tekenen. De absolute randvoorwaarden? De zusters blijven in het klooster wonen, en de site wordt zo min mogelijk ruimtelijk versnipperd.
We vertaalden dit in een ambitieus concept: de 'gastvrije en zorgzame woongemeenschap PLUS'. De 'PLUS' staat voor een holistische plek waar wonen organisch verweven wordt met levensbeschouwelijke, socio-culturele en zorggerelateerde programma’s.
Drie scenario's als ontwerpend onderzoek
Samen met Studio Roma, de adviserende overheden en de bewoners voerden we een gesubsidieerde herbestemmingsstudie uit. Omdat het vinden van een rendabel model voor de moeilijkere, historische ruimtes (zoals zolders en gangen) niet evident is, tastten we de grenzen af via drie concrete toekomstscenario's:
Het minimumscenario: Dit model gaat uit van maximaal behoud zonder bijkomende bouwrechten. Het activeert vooral de makkelijker toegankelijke ruimtes op het gelijkvloers (quick wins), maar renoveert de moeilijke zolders niet meteen. Hoewel dit erfgoedmatig de meest voorzichtige piste is, biedt het financieel te weinig draagkracht om het volledige, complexe historische hart op lange termijn te kunnen onderhouden.
Het maximumscenario: Hier onderzochten we de absolute limieten van de site door in te zetten op extra bouwrechten en een integrale renovatie. Dit creëert ruimte voor nieuwe doelgroepen (zoals jonge gezinnen met kinderen) en brengt aanzienlijk meer residentiële opbrengsten in het laatje. Het vereist echter zware ingrepen zoals een ondergrondse parking, wat vergunningstechnisch een uiterst onzeker en complex pad is.
Het mediumscenario: Na intensieve workshops met potentiële partners kozen we voor een gebalanceerde middenweg. In dit model mikken we op beperkte, slimme uitbreidingen op historisch minder waardevolle plekken. Zo ontstaat er een perfecte puzzel waarbij we ruimte creëren voor residentiële zorg (zoals leefgemeenschap De Ark), co-housing, en de publieke 'PLUS'-functies.
De volgende stap
Met deze grondige studie en het uitgewerkte streefscenario in de hand, is het ruimtelijke en financiële pad geëffend. In de volgende fase onderzoeken we nu volop welke inhoudelijke en professionele partners we kunnen samenbrengen om deze ontwikkelingsstrategie in de praktijk om te zetten. Zo werken we stap voor stap aan een waardevol, nieuw hoofdstuk voor de rijke geschiedenis van het Engels Klooster.
Steun in de steigers via Fonds Generet
Voor de verdere uitwerking van dit project werd een aanvraag voor financiële steun ingediend bij het Fonds Generet (een fonds beheerd door de Koning Boudewijnstichting). Dit fonds richt zich specifiek op eigenaars van bijzonder erfgoed en steunt hen bij het ontwikkelen van innovatieve, aantrekkelijke woonvormen voor de tweede levenshelft.
Voor veel eigenaars is het immers niet evident om historische gebouwen een nieuwe, financieel haalbare en maatschappelijk zinvolle bestemming te geven. Omdat de 'PLUS'-visie voor het Engels Klooster perfect aansluit bij deze missie – het verenigen van historisch patrimonium met een warme, nieuwe thuis voor ouderen – dingt het project mee naar deze waardevolle ondersteuning.
