Caermersklooster Gent
Het monumentale Caermersklooster in Gent is in gedeelde eigendom van de Provincie, de Stad en WoninGent. Toen besloten werd de deels leegstaande site te verkopen, onderzocht Miss Miyagi de herbestemmingsmogelijkheden via drie ruimtelijke en financiële scenario's. Een kraakactie door actiegroep De Pandemisten leidde echter tot een pauze en een breed 'Stadsdebat'. Op basis van de maatschappelijke verzuchtingen uit dit debat, werkte Miss Miyagi vervolgens een vierde synthesescenario uit: een innovatieve ruimtelijke puzzel die collectief wonen, werken en buurtvoorzieningen combineert, gekoppeld aan het advies om de site in erfpacht te geven in plaats van klassiek te verkopen.
PERIODE 2021 - 2022
OPDRACHTGEVER Sogent
PARTNERS /
STATUS studie afgerond
DE ROL VAN MISS MIYAGI
Herbestemmingsstudie
Een monument op een kruispunt
Het indrukwekkende Caermersklooster, gelegen in het hart van het Gentse Patershol, is in gedeelde eigendom van de Provincie Oost-Vlaanderen, de stad Gent en WoninGent. Delen van het klooster stonden jarenlang leeg en ook WoninGent – een lokale aanbieder van sociale huisvesting – besloot recent om het gebruik van de sterk verouderde woonentiteiten af te bouwen. De drie eigenaars besloten daarom om de site gezamenlijk te verkopen.
Aan Miss Miyagi werd gevraagd om de complexe herbestemmingsmogelijkheden te onderzoeken en deze – al dan niet met inhoudelijke randvoorwaarden – toe te voegen aan het verkoopdossier.
Fase 1: Drie scenario's in sneltempo
In amper drie maanden tijd, en in nauw overleg met bevoegde diensten (stedenbouw, Onroerend Erfgoed, brandweer, mobiliteit en de groendienst), brachten we de ruimtelijke, financiële en juridische krijtlijnen in kaart. Om de limieten van de site af te tasten, werkten we drie heel uiteenlopende toekomstscenario's uit:
Scenario 1: Een Kunstenhotel. Een combinatie van short-stay, logies en evenementen, sterk verbonden met de aanwezige Kunsthal. (Uit ons vooronderzoek bleek echter snel dat een klassiek hotel op deze locatie stedenbouwkundig niet vergunbaar was).
Scenario 2: Collectief woon-werkproject. Een model met compacte wooneenheden (of studentenkamers) rond de pandhoven, aangevuld met gedeelde leef- en werkruimtes en buurtfuncties.
Scenario 3: (Impact) Work Hub. Een invulling gericht op gedeelde werkplekken voor (middenveld)organisaties en ondernemers, met veel ruimte voor ontmoeting.
Fase 2: Nieuw momentum en het Stadsdebat
Tijdens ons onderzoek werd het klooster gekraakt door ‘De Pandemisten’ – een sociaal-cultureel initiatief dat pleitte voor meer betaalbare woon- en werkruimte in de Gentse binnenstad. Mede door deze actie werd besloten om de verkoop te pauzeren en een participatief 'Stadsdebat' te organiseren met buurtbewoners en stakeholders. Dit debat resulteerde in een 'ambitiecharter' met een duidelijke wens: de site moest een maatschappelijk verantwoorde invulling krijgen, met ruimte voor precaire doelgroepen, betaalbaar wonen en behoud van groen.
Fase 3: Een ruimtelijke kapstok (Scenario 4)
In een vervolgtraject nam Miss Miyagi dit charter als basis voor een vierde 'consensus-scenario'. We toonden aan dat de schijnbaar tegenstrijdige wensen uit het debat (zoals openbaarheid voor de buurt versus geborgenheid voor kwetsbare bewoners) ruimtelijk perfect opgelost konden worden door het immense gebouw anders te lezen:
Van horizontaal naar verticaal: Door de gelijkvloerse verdiepingen (en de binnentuinen) open en semi-publiek te maken, en de bovenverdiepingen voor te behouden voor wonen en werken, creëer je rust én doorwaadbaarheid.
Acht behapbare clusters: We deelden het logge complex op in acht kleinere programma-clusters. Zo ontstaat een ecosysteem waar rendabele functies (zoals kantoren of polyvalente verhuur) de meer kwetsbare, sociale functies in evenwicht kunnen houden.
Met dit vierde scenario leverden we een realistische blauwdruk af. Om te garanderen dat deze maatschappelijke kwaliteit effectief gerealiseerd wordt, adviseerden we de eigenaars tevens rond de vermarktingsprocedure: we stelden voor om de site niet in een klassieke structuur te verkopen aan de hoogste bieder, maar te werken met een verkoop onder strikte voorwaarden of een erfpachtconstructie.
