Socioculturele campus Aartselaar
In het kort
Tussen 2020 en 2024 werkte Miss Miyagi, samen met Collectief Noord architecten, een ambitieus masterplan uit voor de dorpskern van Aartselaar. We startten met een breed onderzoek (vier scenario's) om de haalbaarheid en financiële hefbomen in kaart te brengen. Vervolgens vertaalden we dit naar een concrete ruimtelijke puzzel voor een nieuwe school, een cultuurcentrum met bibliotheek en kwalitatief wonen rond een groen dorpsplein. Het mooiste resultaat? Onze visie verdween niet in de schuif, maar leidde tot effectief vrijgemaakte budgetten en tastbare plannen voor de gemeente.
PERIODE 2020-2024
OPDRACHTGEVER gemeente Aartselaar via de Vlaamse Bouwmeester
PARTNERS Collectief Noord architecten, Wim Rasschaert en Peter De Groot
STATUS studie afgerond
DE ROL VAN MISS MIYAGI
Herbestemmingsonderzoek
Van ruimtelijke visie naar een kloppend dorpshart in twee fases
In de gemeente Aartselaar was er een duidelijke behoefte aan een vernieuwde, toekomstgerichte plek voor onderwijs, cultuur en gemeenschap. Gespreid tussen 2020 en 2024 werkte Miss Miyagi – in een opdracht via Team Vlaams Bouwmeester en in nauwe samenwerking met Collectief Noord architecten – aan een ambitieuze ontwikkelingsstrategie voor een gloednieuwe socioculturele campus in het centrum.
Tekst loopt door onder de beelden
Fase 1 (2020-2022): Breed scenario-onderzoek en financiële hefbomen
We namen hiervoor de volledige dorpskern onder de loep. Daarbij keken we met een brede blik naar de ontwerpvraag: we analyseerden niet alleen de bestaande gebouwen en de concrete ruimtenoden van de vele lokale actoren, maar brachten ook de omliggende scholen, de verkeersafwikkeling, het waterbeheer en de parkeerproblematiek in kaart.
Ambities, wensen en gevoeligheden van alle betrokken stakeholders werden bovendien zorgvuldig in kaart gebracht en afgewogen. De opdracht bood de kans om een versnipperd publiekdomein en een ad hoc inplanting van publieke gebouwen om te zetten naar ruimtelijke kwaliteit op een gefaseerde manier.
Op basis van die vier pistes gaven we de gemeente niet alleen inzicht in mogelijke strategieën voor de bestaande erfgoedpanden in hun portefeuille, maar reikten we ook de potentiële financiële hefbomen aan om deze toekomstplannen daadwerkelijk te kunnen realiseren.
Dit initiële onderzoek resulteerde in een potentiescan met vier uiteenlopende scenario's
- Scenario 1: Het Campusmodel. Dit scenario vertrekt vanuit maximaal behoud. Het bestaande cultuurcentrum (CC) en de schoolgebouwen worden gerenoveerd en uitgebreid. Hoewel dit op korte termijn een optie is, blijven de school- en cultuurfuncties hierdoor ruimtelijk versnipperd en de samenwerking complex. Er komt in dit model wel een nieuwbouw voor onder meer de bibliotheek en de sporthal.
- Scenario 2: Clustermodel A (Bovengronds parkeren). Hier kiezen we voor een grondigere ingreep: het oude CC ruimt plaats voor een gloednieuw sociocultureel centrum en functies worden veel slimmer en logischer geclusterd. Er komt een nieuwe, gecentraliseerde school in het binnengebied. Parkeren gebeurt in dit model nog bovengronds, verspreid over de dorpskern.
- Scenario 3: Clustermodel B (Ondergronds parkeren). Dit model bouwt voort op de sterke clustering van functies uit het vorige model, maar brengt de publieke parking ondergronds (onder het nieuwe CC). Dit levert bovengronds een enorme ruimtelijke winst op met veel extra, kwalitatief publiek groen in het hart van de gemeente. De voormalige pastorie krijgt hierbij een mooie rol als sociaal ontmoetingscentrum.
- Scenario 4: Clustermodel C (Geoptimaliseerde schoolsite). Een verdere verfijning waarbij de volumes van de nieuwe school en de grotere sporthal slim worden omgewisseld. Door de actieve sportfuncties aan de straatkant te plaatsen, ontstaat er een nog compactere schoolsite. Dit creëert in het binnengebied extra ruimte voor kwalitatief wonen rondom een aaneengesloten, groen dorpsplein (een 'dries').
Fase 2 (2024): Drie complexe puzzels ruimtelijk vertaald
Op vraag van de gemeente voerden we in 2024 een verdiepende vervolgstudie uit. Hierbij werd specifiek ingezoomd op drie grote programmaonderdelen, waarvoor we samen met het ontwerpteam gedetailleerde ruimtelijke scenario's uitwerkten:
- De School- en Sportstrip: Hoe verzoen je een basisschool, buitenschoolse kinderopvang (BKO), een academie en stevige sportinfrastructuur (zoals een dubbelhoge basketzaal en een turnzaal) op een beperkte oppervlakte? We onderzochten verschillende ruimtelijke modellen waarbij compactheid, een gecentraliseerde speelplaats en meervoudig ruimtegebruik centraal stonden, telkens met absoluut respect voor de dorpse schaal en het omliggende groen.
- Het Culturele Hart: Voor het cultuurcentrum en de bibliotheek (inclusief ruimte voor de heemkundige kring) werden de opties afgewogen tussen het behouden en herinrichten van het bestaande gebouw enerzijds, of het creëren van een efficiënt, nieuw en geïntegreerd volume anderzijds.
- Wonen in het binnengebied: We stelden vernieuwende manieren voor om kwalitatief wonen in de dorpskern te integreren. Door het strategisch inplanten van ondergrondse parkeergarages en het slim omgaan met de lokale waterproblematiek, ontstaat er bovengronds ruimte voor een 'dries' (een centraal, groen dorpsplein). Deze aanleg van de open ruimte zorgt voor cohesie, rust en een enorme verhoging van de ruimtelijke kwaliteit voor álle inwoners.
Van masterplan naar realisatie
Onze scenario's brachten niet alleen inzicht in de ruimtelijke strategie, maar boden de gemeente ook de noodzakelijke financiële hefbomen om deze ambitieuze toekomstplannen te realiseren.
En wat blijkt: het blijft niet bij een theoretische studie! Dankzij dit intensieve traject van ontwerpend onderzoek en stakeholder-overleg, worden de plannen nu tastbaar. De gemeente Aartselaar heeft voor de komende legislatuur effectief budget vrijgemaakt voor de bouw van een nieuwe bibliotheek gekoppeld aan het cultureel centrum. Ook voor de ontwikkeling van de scholencampus zijn de voortekenen uiterst gunstig. We zijn trots om mee aan de wieg te staan van dit kloppende, nieuwe dorpshart en volgen de ontwikkelingen op de voet.
